Cẩm Nang Nông Nghiệp

3 - 2016

14

Bớt trồng lúa để thúc đẩy nông nghiệp Việt phát triển?

Bớt trồng lúa để thúc đẩy nông nghiệp Việt phát triển?

Cần thiết bớt trồng lúa, tăng cây trồng đem lại giá trị gia tăng và mở rộng chăn nuôi để có thể phát triển theo xu thế chung của thế giới.
 
Trong Báo cáo Việt Nam 2035 mới được Ngân hàng Thế giới và Chính phủ Việt Nam công bố có đề cập đến việc nước ta cần thiết bớt trồng lúa, tăng cây trồng đem lại giá trị gia tăng và mở rộng chăn nuôi để có thể phát triển theo xu thế chung của thế giới.
 
Cụ thể, Báo cáo này cho rằng, hiện nay và trong tương lai, nông nghiệp vẫn là ngành quan trọng có lợi thế so sánh của Việt Nam, cần được khai thác hết tiềm năng để phục vụ quá trình hiện đại hóa nền kinh tế.
 
Sản xuất lúa gạo chiếm vai trò quá lớn
 
Các chuyên gia thực hiện Báo cáo này phân tích: Mô hình tăng trưởng nông nghiệp hiện nay bộc lộ nhiều điều đáng lo ngại về chất lượng và tính bền vững cần được giải quyết ngay về mặt chính sách.
 
Báo cáo Việt Nam 2035 cho rằng, Việt Nam nên bớt trồng lúa (Ảnh minh họa: KT)

Điều đáng lưu tâm ở đây là sản xuất lúa gạo chiếm vai trò quá lớn, sử dụng quá nhiều đất đai màu mỡ và năng lực thủy lợi. Lợi nhuận thấp của hộ nông dân nhỏ lẻ, tình trạng thiếu việc làm của lao động nông nghiệp, an toàn thực phẩm chưa đảm bảo, giá trị gia tăng thấp, giá nông sản thấp trên thị trường quốc tế, thiếu kết nối đa thức từ nông trại đến thị trường, yếu kém về kho bãi và hậu cần bảo quản lạnh, hạn chế trong đổi mới thể chế và công nghệ đều là những thách thức của kinh tế nông nghiệp.
 
Trong bối cảnh mới, các chuyên gia đánh giá ngành nông nghiệp cũng đang đứng trước bước ngoặt. Nhiều cơ hội lớn đang mở ra trên thị trường trong nước, khu vực và quốc tế, nhưng ngành nông nghiệp sẽ không thể tiếp tục cạnh tranh trên cơ sở chi phí thấp, thâm dụng lao động và dựa vào tài nguyên. Ngành nông nghiệp cũng sẽ phải đối mặt với cạnh tranh trong nước ngày càng tăng với các đô thị, các ngành công nghiệp và dịch vụ về lao động, đất đai và nguồn nước. Tăng trưởng trong tương lai phải dựa vào nâng cao hiệu quả và đổi mới sáng tạo.
 
Cơ cấu sản xuất và cách thức tổ chức chuỗi cung ứng, theo các chuyên gia là, cũng cần thay đổi. Bởi thực tế hiện nông dân Việt Nam còn sản xuất manh mún, liên kết giữa nông dân và liên kết theo chiều dọc còn yếu. Những vấn đề đó gây ra những chi phí giao dịch không cần thiết, không phát huy hiệu quả kinh tế nhờ quy mô, đồng thời thiếu khuyến khích sản xuất nguyên liệu và sản phẩm chất lượng cao.
 
Đặc biệt, Báo cáo khuyến nghị Việt Nam cũng cần thay đổi mô hình “quản lý nhà nước”, tức là cách thức nhà nước cung cấp dịch vụ kỹ thuật và điều tiết, chi tiêu công và đầu tư công trong nông nghiệp, các chính sách hỗ trợ nông dân và khuyến khích đầu tư vào kinh doanh nông nghiệp. Nền nông nghiệp dựa trên nhu cầu cần sự linh hoạt chứ không thể dựa vào kế hoạch hóa tập trung như xu hướng hiện nay.
 
Cần chuyển đổi theo hai hướng
 
Để có thể phát triển theo xu thế chung của thế giới, nghiên cứu này đề xuất rằng, nông nghiệp Việt Nam cần được chuyển đổi theo hai hướng. Một là, hiện đại hóa phương thức sản xuất, thay đổi cách thức sử dụng đất (bớt trồng lúa, tăng cây trồng đem lại giá trị gia tăng và mở rộng chăn nuôi) và tăng liên kết cung cấp dịch vụ nông nghiệp.
 
Hai là, hiện đại hóa hệ thống sản phẩm nông nghiệp, bao gồm chế biến nông sản hàng hóa (cây trồng, vật nuôi, thủy hải sản) để tạo ra thực phẩm có giá trị gia tăng cao (thay đổi trong lĩnh vực này thường bao hàm tăng tỷ trọng phân phối thực phẩm qua các siêu thị hiện đại và các cơ sở ăn uống bên ngoài gia đình, tăng tiêu thụ thực phẩm chế biến/tiện ích có thương hiệu, quá trình hợp nhất các chức năng buôn bán trung gian và thu gom nông nghiệp, sự phổ biến của các phương pháp kho vận và chuỗi kho đông lạnh, áp dụng các chuẩn mực ngày càng chặt chẽ và phương pháp tiên tiến để truy nguồn sản phẩm và quản lý chất lượng.).
 
Nhìn vào thực tế nền nông nghiệp Việt Nam hiện nay, các chuyên gia cho rằng, dấu hiệu của những chuyển đổi nói trên đã xuất hiện ở một số nơi hoặc một số tuyến trong các tổ hợp sản xuất nông sản. Song những quá trình đó có thực sự hiệu quả hay không, mức độ đột phá đến đâu, đường đi sẽ bằng phẳng hay gập ghềnh, người nông dân có được hưởng lợi hay không, còn tùy thuộc nhiều vào chính sách công.
 
Dẫn ví dụ là Chính phủ có thể tạo điều kiện để thị trường đất nông nghiệp phát triển năng động hơn, hỗ trợ người nông dân phá thế độc canh cây lúa để chuyển sang canh tác đa dạng, bao gồm chăn nuôi, nuôi trồng thủy hải sản hoặc các hình thức canh tác khác.
 
Nhưng để phát huy hiệu quả chính sách này, các chuyên gia đề nghị cần có các quy định, các biện pháp khuyến khích và các loại hình dịch vụ hỗ trợ - kết hợp với nhau một cách hiệu quả - nhằm thúc đẩy và vận hành quá trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp xanh, áp dụng hệ thống an toàn thực phẩm và bảo vệ người tiêu dùng, tạo niềm tin cho người dân.
 
Chẳng hạn, những chuỗi cung ứng có khả năng kiểm soát được sự vận chuyển và trạng thái của các sản phẩm dễ hư hỏng - như thủy sản đông lạnh từ đồng bằng sông Cửu Long tới thị trường tiêu thụ ở Bắc Mỹ và Tây Âu, sẽ giúp tăng cường cạnh tranh thương mại và an toàn thực phẩm.
 
Mấu chốt: Môi trường đầu tư kinh doanh nông nghiệp thuận lợi
 
Để quản lý tốt hơn những rủi ro trong nông nghiệp, Báo cáo này cho rằng, nó đòi hỏi phải đáp ứng tốt hơn nhu cầu ngày càng cao về thông tin, về các công cụ kĩ thuật và tài chính. Chính phủ cần tạo điều kiện để phát triển những loại hình dịch vụ này. Chẳng hạn, cải thiện dịch vụ giáo dục và dạy nghề giúp rút ngắn thời gian áp dụng công nghệ mới về canh tác và chế biến sau thu hoạch. Tạo lập và duy trì môi trường đầu tư và kinh doanh nông nghiệp thuận lợi giữ vai trò mấu chốt để nâng cao giá trị gia tăng cho nông phẩm Việt Nam, tạo nên những thương hiệu mới có uy tín về chất lượng và tính bền vững. Điều này thì trên thế giới có nhiều kinh nghiệm và thông lệ tốt để Việt Nam có thể học hỏi và áp dụng.
 
Thực tế hiện nay, theo quan sát của nhóm nghiên cứu, Nhà nước giữ vai trò chính, thậm chí là chủ đạo trên một số lĩnh vực, trong phát triển nông nghiệp. Một số chức năng - như quy hoạch sử dụng đất, quản lý nông trường, thương mại hàng hóa, cung ứng công nghệ - sẽ giảm dần tầm quan trọng, thậm chí còn có hại khi nông nghiệp phát triển theo hướng linh hoạt, dựa vào thị trường và tri thức nhiều hơn.
 
Nhà nước có thể giảm đầu tư trực tiếp cho nông nghiệp nếu khuyến khích tư nhân phát triển các dịch vụ nông nghiệp và tạo thuận lợi để tư nhân đầu tư, kể cả dưới hình thức hợp tác công-tư, qua đó giải phóng được nguồn lực để tập trung thực thi tốt các quy định về môi trường, vệ sinh dịch tễ, thú y và an toàn thực phẩm.
 
Tuy nhiên, dù cách nào thì “Nhà nước vẫn cần tiếp tục giữ vai trò trong hỗ trợ các tổ chức của nông dân, duy tu bảo dưỡng hạ tầng nông thôn và nhiều nhiệm vụ khác có ảnh hưởng đến chi phí giao dịch, và trong phối hợp hành động”- báo cáo nhấn mạnh./.
 
Xuân Thân/VOV.VN

Tin Khác

THẦN TÀI" GÕ CỬA RUỘNG LÚA - NÔNG DÂN BỘI THU TRÊN VÙNG ĐẤT PHÈN AN GIANG

VINCO AGRI tổ chức hội thảo đầu bờ đánh giá hiệu quả Bộ giải pháp “Thần Tài” trên giống lúa Nhật DS1 của chú Hai An – nông dân tiên phong 50 ha. Sau 4 năm áp dụng, mô hình giúp giảm 35% phân bón hóa học, năng suất ước đạt trên 8 tấn/ha, lợi nhuận hơn 50% so với chi phí. “Thần Tài” không chỉ tăng năng suất, giảm chi phí mà còn hướng tới nền nông nghiệp xanh, bền vững cho vùng ĐBSCL. [...]

Xem chi tiết

LÚA TRÚNG MÙA: BÍ MẬT NẰM Ở SỨC KHỎE ĐẤT!

Sức khỏe đất trong canh tác sản xuất tại Việt Nam hiện nay đang bị suy thoái khá nghiêm trọng, gây ảnh hưởng đến chất lượng và năng suất nông sản. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến sự suy thoái đất. Vì vậy, chúng ta cần nắm và hiểu rõ những nguyên nhân gây ra hiện tượng suy thoái từ đó có hướng giải quyết và khắc phục an toàn và hiệu quả nhất. [...]

Xem chi tiết

SỨC KHỎE ĐẤT – CHÌA KHÓA CHO NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG

Đất không chỉ đơn thuần là nơi neo giữ bộ rễ – mà còn là trái tim thầm lặng nuôi dưỡng sự sống cho cả hệ sinh thái nông nghiệp. Một mảnh đất khỏe mạnh, giàu dinh dưỡng, đầy vi sinh vật hữu ích chính là nền tảng giúp cây trồng phát triển mạnh mẽ, giảm sâu bệnh và mang lại năng suất ổn định lâu dài. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy thoái đất ngày càng nghiêm trọng, chăm sóc và phục hồi sức khỏe đất không còn là lựa chọn – mà là điều kiện tiên quyết để hướng đến nền nông nghiệp xanh, sạch và bền vững. [...]

Xem chi tiết

LÔ SẦU RIÊNG ĐÔNG LẠNH ĐẦU TIÊN CỦA VIỆT NAM CHÍNH THỨC CẬP BẾN TRUNG QUỐC

Sáng 24/3, Công ty Cổ phần nông sản Nam Đô và đối tác nhập khẩu phía Trung Quốc tổ chức lễ ký kết và vận chuyển 24 tấn sầu riêng đông lạnh từ nhà máy tại huyện Krông Pắc, Đắk Lắk lên đường sang Trung Quốc. Đây là lô hàng sầu riêng đông lạnh đầu tiên của Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc sau khi Bộ NN-PTNT và Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) ký nghị định thư về việc xuất khẩu sầu riêng đông lạnh vào ngày 19/8/2024. [...]

Xem chi tiết

QUẢN LÝ TƯỚI TIÊU TRONG CANH TÁC SẦU RIÊNG: TỪ CƠ CHẾ SINH LÝ ĐẾN ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO

Kính Thưa Quý Nhà Nông! Nước đóng vai trò thiết yếu trong quá trình sinh trưởng và phát triển của cây sầu riêng, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng trái. Là môi trường hòa tan và vận chuyển chất dinh dưỡng từ rễ đến các bộ phận khác, đảm bảo cây nhận đủ dinh dưỡng cần thiết. Đồng thời, nước giúp điều hòa nhiệt độ thông qua quá trình thoát hơi nước, duy trì hoạt động quang hợp và hô hấp. Trong giai đoạn ra hoa và đậu trái, nước là yếu tố quan trọng giúp hoa nở và trái phát triển ổn định. Đặc biệt, quản lý lượng nước hợp lý trong giai đoạn trái phát triển và thu hoạch có thể cải thiện đáng kể chất lượng cơm và màu sắc trái sầu riêng, đồng thời giảm thiểu tình trạng rụng trái non. [...]

Xem chi tiết

SỰ KHÁC BIỆT GIỮA PHOSPHATE VÀ PHOSPHITE: TẦM QUAN TRỌNG ĐỐI VỚI CÂY TRỒNG

Phosphate và Phosphite là hai dạng hợp chất chứa Lân với tính chất và vai trò khác nhau trong cây trồng. Phosphate là nguồn cung cấp dinh dưỡng Phospho trực tiếp, thúc đẩy sự phát triển rễ, ra hoa và đậu trái. Trong khi đó, Phosphite hoạt động như chất kích thích sinh học, hỗ trợ cây tăng cường cơ chế phòng vệ, kiểm soát bệnh do nấm và thúc đẩy sức khỏe cây trồng. Việc hiểu đúng và sử dụng hợp lý hai dạng này là chìa khóa để tối ưu hóa năng suất và phát triển bền vững trong nông nghiệp. [...]

Xem chi tiết

FOSCROP K 30-20 – BÍ QUYẾT BẢO VỆ GIÚP CÂY TĂNG TRƯỞNG KHỎE MẠNH!

FOSCROP K 30-20 là giải pháp dinh dưỡng vượt trội, giúp cây trồng tăng trưởng khỏe mạnh, bền vững qua mọi giai đoạn phát triển. Với tỷ lệ Kali và Photpho tối ưu (30-20), sản phẩm hỗ trợ cây ra hoa đồng loạt, nuôi trái căng tròn, đồng thời tăng cường sức đề kháng, chống chịu sâu bệnh và điều kiện thời tiết bất lợi. Lựa chọn FOSCROP K 30-20 chính là bí quyết để nhà nông đạt được vụ mùa bội thu! [...]

Xem chi tiết

GIÁ CÀ PHÊ BIẾN ĐỘNG: TỪ GIẢM SÂU ĐẾN TĂNG "SỐT" DO NGUỒN CUNG HẠN HẸP

Giá cà phê đang biến động mạnh, từ giảm sâu đến tăng vọt do nguồn cung hạn hẹp và tác động của biến đổi khí hậu. Bài viết phân tích nguyên nhân khiến giá cà phê tăng cao trở lại, cập nhật tình hình giá cà phê trong nước và quốc tế, đồng thời gợi ý chiến lược giúp người trồng cà phê tận dụng cơ hội tối ưu hóa lợi nhuận trong bối cảnh hiện nay. [...]

Xem chi tiết