Việt Nam đang đẩy mạnh tái cấu trúc ngành lúa gạo theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, giảm phát thải carbon và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Bên cạnh thị trường truyền thống, nhiều quốc gia tại châu Phi và khu vực ASEAN đang nổi lên như những điểm đến tiềm năng cho gạo Việt. 

Đẩy mạnh sản xuất lúa chất lượng cao, giảm phát thải 

Nhằm gia tăng kim ngạch xuất khẩu và nâng cao vị thế gạo Việt trên thị trường quốc tế, ngành nông nghiệp đang tập trung triển khai các chương trình tái cấu trúc sản xuất lúa gạo theo hướng bền vững. 

Một trong những sáng kiến trọng tâm là Đề án phát triển 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long, gắn với kế hoạch giảm phát thải khí nhà kính trong sản xuất cây trồng giai đoạn 2025 – 2035. Mục tiêu của đề án không chỉ nâng cao chất lượng và giá trị hạt gạo mà còn hướng đến xây dựng nền sản xuất thân thiện với môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu. 

Sau hơn hai năm triển khai, nhiều địa phương trong vùng đã từng bước chuẩn hóa vùng trồng, áp dụng quy trình canh tác giảm phát thải và tăng cường liên kết sản xuất. Những kết quả ban đầu được đánh giá là khá khả quan, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và chất lượng gạo xuất khẩu. 

Cần thêm nguồn dân lực cho hạ tầng kỹ thuật 

Tuy nhiên, quá trình triển khai đề án vẫn còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là về hạ tầng sản xuất và nguồn lực hỗ trợ kỹ thuật cho nông dân. 

Các địa phương cho rằng cần có sự quan tâm, hỗ trợ nhiều hơn từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đặc biệt trong việc đầu tư hạ tầng phục vụ sản xuất và triển khai các giải pháp kỹ thuật trong khuôn khổ đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao. 

Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp nông dân và các tổ chức sản xuất nâng cao hiệu quả canh tác, giảm chi phí đầu vào, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế về sản xuất nông nghiệp bền vững và giảm phát thải. 

Mở rộng thị trường xuất khẩu sang Châu Phi và Asean 

Song song với việc tái cấu trúc sản xuất, ngành lúa gạo Việt Nam cũng đang tích cực đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. 

Hiện nay, Philippines vẫn là thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam. Tuy nhiên, nhiều quốc gia tại châu Phi và khu vực ASEAN đang cho thấy tín hiệu tăng trưởng tích cực, mở ra cơ hội mở rộng thị phần cho gạo Việt. 

Theo số liệu năm 2025, xuất khẩu gạo của Việt Nam sang một số thị trường mới nổi tăng mạnh. Trong đó, Ghana tăng nhập khẩu gạo Việt Nam 21,3%, Bờ Biển Ngà tăng 67,5%, trong khi Bangladesh ghi nhận mức tăng đột biến, cao gấp 125 lần so với trước đó. 

Những con số này cho thấy tiềm năng lớn của các thị trường mới, góp phần giảm sự phụ thuộc vào một thị trường xuất khẩu duy nhất và nâng cao tính ổn định cho ngành lúa gạo Việt Nam. 

Nâng cao vị thế gạo Việt trên thị trường quốc tế 

Trong bối cảnh thị trường lúa gạo toàn cầu ngày càng cạnh tranh, việc tái cấu trúc ngành lúa gạo theo hướng chất lượng cao, phát thải thấp và mở rộng thị trường xuất khẩu được xem là chiến lược lâu dài của Việt Nam. 

Nếu được triển khai đồng bộ và hiệu quả, chiến lược này không chỉ giúp nâng cao giá trị hạt gạo Việt mà còn góp phần củng cố vị thế của Việt Nam trong nhóm các quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới.