Cẩm Nang Nông Nghiệp

4 - 2016

8

Bộ máy quan liêu đã nhấn chìm ngành cà phê Kenya như thế nào?

Bộ máy quan liêu đã nhấn chìm ngành cà phê Kenya như thế nào?

Cà phê từng là nguồn thu ngoại tệ lớn nhất của Kenya, nhưng tình hình ngành công nghiệp cà phê nước này đang ngày càng trở nên ảm đạm.
 
Ảnh minh họa

Cách đây gần 20 năm, sản lượng thu hoạch cà phê của Kenya từng đạt kỷ lục là 127 nghìn tấn trong mùa vụ năm 1987-1988. Tuy nhiên con số này đã sụt giảm 40% ngay trong năm sau, do các nhà sản xuất cà phê thế giới bãi bỏ chế độ quota và đẩy Kenya vào thế cạnh tranh mới vô cùng khắc nghiệt.
 
Từ đó trở đi, ngành cà phê Kenya liên tục đi xuống. Năm ngoái, sản lượng của Kenya chỉ đạt chưa tới 45.000 tấn, chiếm vỏn vẹn 0,5% sản lượng toàn cầu.
 
Lý do của sự đi xuống này chắc chắn không phải là vì kém chất lượng. Vốn được trồng trên vùng cao nguyên quanh núi Kenya, cà phê arabica của Kenya rất nổi tiếng trên thế giới. Không giống như cà phê robusta Việt Nam hay Brazil chỉ được dùng làm cà phê bột đóng gói, hạt cà phê Kenya được xem là sản phẩm cao cấp hàng đầu. Mức tiêu thụ nội địa ở Kenya còn khá ít, nhưng đang tăng trưởng đến 20%/năm khi các chuỗi cửa hàng cà phê xuất hiện ngày càng nhiều để phục vụ cho tầng lớp trung lưu mới nổi tại đây.
 
Tầng lớp trung lưu này cũng muốn có nhà ở cao cấp hơn, và điều này đã tạo ra cơn sốt đất đai. Bong bóng bất động sản tại Nairobi - thủ đô Kenya đang dần dà hình thành. Dọc theo con đường nối giữa Nairobi và thị trấn Thika ở phía Bắc thành phố là hàng loạt các đồn điền cà phê đã bị bán cho những nhà phát triển bất động sản. Chẳng ai buồn nhổ đi những bụi cỏ mọc lấn các cây cà phê cũ trên một đỉnh đồi gần Thika, nơi đã được quy hoạch để xây lên 500 căn nhà.
 
Với các nông dân nhỏ lẻ đang đóng góp 60% sản lượng cà phê của Kenya, họ không còn đủ tiền để tiếp tục trồng cây cà phê thêm nữa. Vài nông dân đã từ bỏ hoàn toàn nghề này mà thay vào đó là trồng rau hoặc các loại cây có giá trị xuất khẩu cao hơn như macadamia.
 
Trong khi đó, ngành sản xuất cà phê của nước láng giềng Uganda đã tăng hơn gấp đôi kể từ năm 1990 lên 285 nghìn tấn. Trong năm gần nhất có đủ dữ liệu so sánh là 2010, người nông dân Kenya chỉ được hưởng 20% giá xuất khẩu cà phê, thấp hơn nhiều so với mức 80% mà nông dân Uganda nhận được. Như vậy rõ ràng là thất bại của Kenya nằm ở vấn đề chính sách.
 
Khả năng quản lý yếu kém là một phần nguyên nhân khiến ngành cà phê Kenya suy thoái. Liên hiệp hợp tác xã nông dân Kenya (KPCU), vốn từng nắm 70% công suất xay xát cà phê nước này cũng như cung cấp vốn và phân bón giá rẻ cho các nông dân, đã bị vỡ nợ vào năm 2009.
 
KPCU đã thoát khỏi tình trạng bị chủ nợ tiếp quản vào năm 2014, nhưng nhiều bí mật của tổ chức trong quá khứ đã bị phơi bày, khiến một số nông dân đe dọa sẽ không thu hoạch cà phê để phản đối. Các cáo buộc này bao gồm chuyện ẩu đả trong phòng họp về việc mua máy tính mới, hành vi trộm cắp máy móc thiết bị trong nhà máy của KPCU ở Nairobi. Ngoài ra, còn có một số báo cáo chưa được xác nhận cho thấy vài cựu giám đốc của KPCU đã ăn chặn các khoản vay và tiền bán cà phê của các thành viên trong gần hai thập kỷ liền.
 
Chính sách rườm rà tại Kenya đã tạo nên một bộ máy rất phức tạp, khiến các quan tham có cơ hội trục lợi. Chỉ có 10% hạt cà phê được KPCU thu mua trực tiếp từ người nông dân. Hầu hết các nông dân nhỏ lẻ đều là thành viên của một hợp tác xã nào đó, nơi giúp họ hoàn thiện các công đoạn trước khi chuyển vào cối xay để hoàn tất việc xử lý, phân loại. Các bao cà phê sau đó sẽ được đưa đến 8 cửa hàng đại lý được cấp phép, nơi sẽ bán lại cà phê cho 60 đối tác địa phương và quốc tế tại Trung tâm Giao dịch Cà phê Nairobi (Nairobi Coffee Exchange).
 
Buổi đấu giá của trung tâm giao dịch thường được tổ chức tại một tòa nhà bỏ hoang trong một khu vực cũ kỹ của Nairobi. Những ai muốn tham gia phiên đấu giá này phải đóng khoản phí đăng ký 1.500 USD, sau khi các đại lý từ chối bán hàng hồi năm 2012 nhằm phản đối những người mua hàng chỉ nhằm mục đích bán lại mẫu cà phê dùng thử miễn phí.
 
Những người bất mãn cho rằng hay có sự dàn xếp đấu giá và giữ cho giá thu mua thật thấp. Một nhà báo Kenya khẳng định từng chứng kiến các đại lý huýt sáo để ra hiệu cho những người khác giữ giá thấp.
 
Nhiều nhà máy, hãng tiếp thị và các đại lý thường là công ty chị em, có thể làm giảm áp lực cạnh tranh trong việc thu mua. Ngành công nghiệp cà phê tại Kenya vốn đã phức tạp nay lại càng rối rắm hơn, khi nhiều chính quyền địa phương quyết định thành lập các nhà máy và các hãng tiếp thị riêng. Việc can thiệp này khó có thể giải quyết các vấn đề của ngành công nghiệp cà phê Kenya.
 
Ngược lại, tại Uganda, ngành công nghiệp cà phê đã hoàn toàn được tự do hóa từ năm 1992. Không hề có các cuộc đấu giá, mà thay vào đó đại lý trung gian phải cạnh tranh mạnh mẽ để được mua cà phê trực tiếp từ nông dân và bán lại cho các nhà xuất khẩu. Nếu muốn thực hiện mục tiêu tăng sản lượng cà phê lên gấp đôi vào năm 2020, thì chính quyền Kenya cần phải sớm nhận ra sự thành công của nước láng giềng.
 
Trường Văn (The Economist/ NCĐT)

 


Tin Khác

THẦN TÀI" GÕ CỬA RUỘNG LÚA - NÔNG DÂN BỘI THU TRÊN VÙNG ĐẤT PHÈN AN GIANG

VINCO AGRI tổ chức hội thảo đầu bờ đánh giá hiệu quả Bộ giải pháp “Thần Tài” trên giống lúa Nhật DS1 của chú Hai An – nông dân tiên phong 50 ha. Sau 4 năm áp dụng, mô hình giúp giảm 35% phân bón hóa học, năng suất ước đạt trên 8 tấn/ha, lợi nhuận hơn 50% so với chi phí. “Thần Tài” không chỉ tăng năng suất, giảm chi phí mà còn hướng tới nền nông nghiệp xanh, bền vững cho vùng ĐBSCL. [...]

Xem chi tiết

LÚA TRÚNG MÙA: BÍ MẬT NẰM Ở SỨC KHỎE ĐẤT!

Sức khỏe đất trong canh tác sản xuất tại Việt Nam hiện nay đang bị suy thoái khá nghiêm trọng, gây ảnh hưởng đến chất lượng và năng suất nông sản. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến sự suy thoái đất. Vì vậy, chúng ta cần nắm và hiểu rõ những nguyên nhân gây ra hiện tượng suy thoái từ đó có hướng giải quyết và khắc phục an toàn và hiệu quả nhất. [...]

Xem chi tiết

SỨC KHỎE ĐẤT – CHÌA KHÓA CHO NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG

Đất không chỉ đơn thuần là nơi neo giữ bộ rễ – mà còn là trái tim thầm lặng nuôi dưỡng sự sống cho cả hệ sinh thái nông nghiệp. Một mảnh đất khỏe mạnh, giàu dinh dưỡng, đầy vi sinh vật hữu ích chính là nền tảng giúp cây trồng phát triển mạnh mẽ, giảm sâu bệnh và mang lại năng suất ổn định lâu dài. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy thoái đất ngày càng nghiêm trọng, chăm sóc và phục hồi sức khỏe đất không còn là lựa chọn – mà là điều kiện tiên quyết để hướng đến nền nông nghiệp xanh, sạch và bền vững. [...]

Xem chi tiết

LÔ SẦU RIÊNG ĐÔNG LẠNH ĐẦU TIÊN CỦA VIỆT NAM CHÍNH THỨC CẬP BẾN TRUNG QUỐC

Sáng 24/3, Công ty Cổ phần nông sản Nam Đô và đối tác nhập khẩu phía Trung Quốc tổ chức lễ ký kết và vận chuyển 24 tấn sầu riêng đông lạnh từ nhà máy tại huyện Krông Pắc, Đắk Lắk lên đường sang Trung Quốc. Đây là lô hàng sầu riêng đông lạnh đầu tiên của Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc sau khi Bộ NN-PTNT và Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) ký nghị định thư về việc xuất khẩu sầu riêng đông lạnh vào ngày 19/8/2024. [...]

Xem chi tiết

QUẢN LÝ TƯỚI TIÊU TRONG CANH TÁC SẦU RIÊNG: TỪ CƠ CHẾ SINH LÝ ĐẾN ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO

Kính Thưa Quý Nhà Nông! Nước đóng vai trò thiết yếu trong quá trình sinh trưởng và phát triển của cây sầu riêng, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng trái. Là môi trường hòa tan và vận chuyển chất dinh dưỡng từ rễ đến các bộ phận khác, đảm bảo cây nhận đủ dinh dưỡng cần thiết. Đồng thời, nước giúp điều hòa nhiệt độ thông qua quá trình thoát hơi nước, duy trì hoạt động quang hợp và hô hấp. Trong giai đoạn ra hoa và đậu trái, nước là yếu tố quan trọng giúp hoa nở và trái phát triển ổn định. Đặc biệt, quản lý lượng nước hợp lý trong giai đoạn trái phát triển và thu hoạch có thể cải thiện đáng kể chất lượng cơm và màu sắc trái sầu riêng, đồng thời giảm thiểu tình trạng rụng trái non. [...]

Xem chi tiết

SỰ KHÁC BIỆT GIỮA PHOSPHATE VÀ PHOSPHITE: TẦM QUAN TRỌNG ĐỐI VỚI CÂY TRỒNG

Phosphate và Phosphite là hai dạng hợp chất chứa Lân với tính chất và vai trò khác nhau trong cây trồng. Phosphate là nguồn cung cấp dinh dưỡng Phospho trực tiếp, thúc đẩy sự phát triển rễ, ra hoa và đậu trái. Trong khi đó, Phosphite hoạt động như chất kích thích sinh học, hỗ trợ cây tăng cường cơ chế phòng vệ, kiểm soát bệnh do nấm và thúc đẩy sức khỏe cây trồng. Việc hiểu đúng và sử dụng hợp lý hai dạng này là chìa khóa để tối ưu hóa năng suất và phát triển bền vững trong nông nghiệp. [...]

Xem chi tiết

FOSCROP K 30-20 – BÍ QUYẾT BẢO VỆ GIÚP CÂY TĂNG TRƯỞNG KHỎE MẠNH!

FOSCROP K 30-20 là giải pháp dinh dưỡng vượt trội, giúp cây trồng tăng trưởng khỏe mạnh, bền vững qua mọi giai đoạn phát triển. Với tỷ lệ Kali và Photpho tối ưu (30-20), sản phẩm hỗ trợ cây ra hoa đồng loạt, nuôi trái căng tròn, đồng thời tăng cường sức đề kháng, chống chịu sâu bệnh và điều kiện thời tiết bất lợi. Lựa chọn FOSCROP K 30-20 chính là bí quyết để nhà nông đạt được vụ mùa bội thu! [...]

Xem chi tiết

GIÁ CÀ PHÊ BIẾN ĐỘNG: TỪ GIẢM SÂU ĐẾN TĂNG "SỐT" DO NGUỒN CUNG HẠN HẸP

Giá cà phê đang biến động mạnh, từ giảm sâu đến tăng vọt do nguồn cung hạn hẹp và tác động của biến đổi khí hậu. Bài viết phân tích nguyên nhân khiến giá cà phê tăng cao trở lại, cập nhật tình hình giá cà phê trong nước và quốc tế, đồng thời gợi ý chiến lược giúp người trồng cà phê tận dụng cơ hội tối ưu hóa lợi nhuận trong bối cảnh hiện nay. [...]

Xem chi tiết